Nếu có một nơi mà thời gian dường như ngưng đọng, nơi những viên gạch nung đỏ rực kể lại câu chuyện về một vương triều lộng lẫy đã lùi xa vào dĩ vãng, thì đó chính là Tháp Chiên Đàn. Nằm lặng lẽ bên quốc lộ 1A, thuộc địa phận xã Tam An, huyện Phú Ninh, cách thành phố Tam Kỳ (Quảng Nam) chừng 5km về phía Bắc, cụm tháp này không chỉ là một di tích khảo cổ, mà còn là một tác phẩm nghệ thuật kiến trúc chạm khắc tinh xảo của nền văn hóa Champa. Đây là điểm đến nhất định phải ghé thăm một lần trong đời dành cho những tâm hồn yêu lịch sử, say mê vẻ đẹp cổ kính và muốn tìm về một khoảng lặng bình yên giữa nhịp sống hối hả.

Lịch sử & Di sản: Những “Nhân chứng” nghìn năm

Được xây dựng vào khoảng cuối thế kỷ thứ 10 đến đầu thế kỷ 11, dưới thời vua Harivarman, Tháp Chiên Đàn là một cụm gồm ba tháp đứng song song, xếp hàng theo trục Bắc – Nam, các cửa chính đều hướng về phía Đông – nơi đón ánh bình minh và là biểu tượng của sự sinh sôi, nảy nở theo quan niệm Ấn Độ giáo.

Về mặt kiến trúc, Chiên Đàn thuộc phong cách chuyển tiếp giữa phong cách Mỹ Sơn A1 và phong cách Bình Định (phong cách Chánh Lộ). Năm 1989, cụm tháp này đã chính thức được xếp hạng là Di tích cấp Quốc gia. Giá trị của Chiên Đàn không chỉ nằm ở những ngọn tháp còn sót lại, mà còn ở “kho tàng” hiện vật điêu khắc đá vô cùng phong phú được phát hiện tại đây. Đó là những bức phù điêu nữ thần, các vũ công Apsara, các linh vật như voi, sư tử, chim thần Garuda… mang đậm dấu ấn tôn giáo và triết học Champa cổ đại.

Trải nghiệm khám phá: Khi gạch đá “biết nói”

Vẻ đẹp thay đổi theo dòng thời gian

Mỗi mùa, Tháp Chiên Đàn lại mang một sắc thái riêng biệt, khiến du khách không khỏi ngỡ ngàng:

• Mùa nắng (Tháng 3 – Tháng 8): Đây là thời điểm tuyệt vời nhất để chiêm ngưỡng vẻ đẹp rực rỡ của những viên gạch nung. Dưới cái nắng vàng ươm của miền Trung, những ngọn tháp hiện lên đỏ rực trên nền trời xanh thẳm, tạo nên một sự tương phản thị giác mạnh mẽ.
• Mùa rêu phong (Tháng 9 – Tháng 12): Khi những cơn mưa miền Trung bắt đầu rơi, những mảng tường gạch cũ kỹ được phủ lên lớp rêu xanh mướt. Lúc này, Chiên Đàn mang một vẻ đẹp trầm mặc, liêu trai, như một chứng nhân già nua đang kể chuyện cổ tích.

Những hoạt động không thể bỏ qua

Đến với Chiên Đàn, bạn đừng chỉ đứng từ xa nhìn ngắm. Hãy chậm rãi bước đi để cảm nhận hết cái hồn của di sản:

• Chiêm ngưỡng nghệ thuật điêu khắc tại chỗ: Hãy dành thời gian quan sát kỹ những chân tháp. Bạn sẽ thấy những hàng dài các phù điêu bằng sa thạch thể hiện các vũ công đang nhảy múa, các vị thần đang thiền định. Mỗi đường nét đều vô cùng uyển chuyển và sống động.
• Tham quan nhà trưng bày hiện vật: Ngay trong khuôn viên khu di tích có một nhà trưng bày nhỏ, nơi lưu giữ hàng trăm hiện vật quý giá được tìm thấy quanh tháp. Đây là cơ hội để bạn hiểu sâu hơn về kỹ thuật xây dựng tháp không dùng chất kết dính của người Chăm xưa.
• Check-in “vibe” cổ điển: Với kiến trúc độc đáo, đây là địa điểm lý tưởng cho các bộ ảnh nghệ thuật. Chỉ cần một bộ đồ mang hơi hướng vintage hoặc trang phục dân tộc, bạn sẽ có ngay những bức hình đầy chiều sâu và đậm chất văn hóa.

Con người & Đặc sản: Hương vị nồng hậu của xứ Quảng

Người dân xung quanh khu vực tháp Chiên Đàn rất hiền hòa và hiếu khách. Nếu may mắn, bạn có thể được nghe những cụ già địa phương kể về những truyền thuyết ly kỳ xung quanh sự hình thành của tháp.

Sau hành trình khám phá di sản, đừng quên chiều chuộng vị giác của mình bằng những món ngon nức tiếng của vùng đất Tam Kỳ:

• Cơm gà Tam Kỳ: Miếng thịt gà ta thả vườn vàng ươm, da giòn, thịt chắc ăn kèm với cơm nấu bằng nước luộc gà thơm lừng, thêm chút hành tây muối chua thì đúng là “cực phẩm”.
• Mỳ Quảng: Sợi mỳ trắng mềm, nước dùng đậm đà ăn cùng tôm, thịt, trứng và đặc biệt là bánh tráng nướng giòn rụm cùng rau sống trà quế.
• Bê thui Cầu Mống: Món ăn danh bất hư truyền với những lát thịt bê hồng hào, cuốn cùng bánh tráng và mắm nêm đậm vị.

Lời kết

Tháp Chiên Đàn không phô trương, không ồn ào, nó đứng đó như một nốt trầm mặc giữa bản nhạc hiện đại, mời gọi những ai muốn kiếm tìm một giá trị tinh thần bền vững. Hãy đến với Chiên Đàn để thấy rằng, dù ngàn năm đã trôi qua, những giá trị văn hóa và tâm hồn của tiền nhân vẫn luôn hiện hữu, rực rỡ và đầy kiêu hãnh trên dải đất miền Trung nắng gió.