Lễ Hội Xuân Ba Bể: Bản Tình Ca Giữa Đại Ngàn Đông Bắc

Khi những cơn mưa phùn nhẹ giăng lối và mầm non bắt đầu cựa mình trên những rặng núi đá vôi trùng điệp, vùng đất Bắc Kạn lại khoác lên mình một tấm áo mới – rạng rỡ, tràn đầy nhựa sống. Đó là lúc Lễ hội Xuân Ba Bể khai màn, mở ra một không gian văn hóa huyền ảo, nơi vẻ đẹp của thiên nhiên hòa quyện cùng nhịp sống đậm đà bản sắc của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Mông, Dao. Nếu bạn đang tìm kiếm một hành trình để “chạm” vào linh hồn của núi rừng và tìm lại sự bình yên trong tâm tưởng, thì Ba Bể vào hội chính là điểm đến nhất định phải ghé thăm một lần trong đời.

1. Lịch sử & Di sản: Khởi nguồn từ huyền thoại

Lễ hội Xuân Ba Bể (hay còn gọi là Hội Lồng Tồng – xuống đồng) không chỉ đơn thuần là một sự kiện vui chơi, mà là một di sản văn hóa phi vật thể quý báu. Lễ hội thường được tổ chức vào mùng 9 đến mùng 11 tháng Giêng âm lịch hàng năm tại bờ hồ Ba Bể.

Nguồn gốc của lễ hội gắn liền với truyền thuyết về “Sự tích hồ Ba Bể” và tấm lòng nhân hậu của bà góa tốt bụng đã cứu giúp dân làng khỏi trận đại hồng thủy. Chính vì vậy, phần lễ trang trọng luôn bắt đầu bằng nghi thức rước lễ từ đền An Mã ra đảo Bà Góa để tế thần, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và cuộc sống ấm no. Với giá trị lịch sử và văn hóa lâu đời, hồ Ba Bể không chỉ là Vườn Quốc gia, Khu Ramsar thế giới mà còn là điểm hội tụ tinh hoa văn hóa của vùng Đông Bắc Việt Nam.

2. Trải nghiệm khám phá: Khi sắc xuân nhuộm thắm non ngàn

Vẻ đẹp tinh khôi của “Viên ngọc xanh” mùa lễ hội

Đến với Ba Bể vào mùa xuân, bạn sẽ ngỡ ngàng trước mặt hồ phẳng lặng như gương, phản chiếu bầu trời cao vời vợi và những dãy núi đá vôi kỳ vĩ. Không khí lúc này se lạnh nhưng tràn đầy sức sống. Dọc theo những con đường dẫn vào bản làng, hoa mận, hoa đào rừng đua nhau khoe sắc, tạo nên một bức tranh thủy mặc đẹp đến nao lòng.

Những hoạt động không thể bỏ qua

• Xem đua thuyền độc mộc: Đây là linh hồn của lễ hội Xuân Ba Bể. Những chàng trai, cô gái Tày trong trang phục chàm truyền thống, khéo léo lướt đi trên những chiếc thuyền độc mộc nhỏ bé giữa lòng hồ rộng lớn. Tiếng reo hò, cổ vũ vang động cả một vùng non nước.
• Trò chơi dân gian: Bạn sẽ được hòa mình vào không khí náo nhiệt của các trò chơi như tung còn, đẩy gậy, kéo co hay bắn nỏ. Đặc biệt, màn tung còn với những quả còn ngũ sắc bay vút lên trời xanh hướng về vòng tròn trên cột cao mang theo ước vọng về sự may mắn.
• Thưởng thức văn nghệ dân gian: Đừng bỏ lỡ cơ hội lắng nghe điệu hát Then, đàn Tính ngọt ngào hay những câu lượn, câu sli đối đáp tình tứ của các đôi trai gái bản địa.
• Trekking và khám phá hang động: Từ khu vực lễ hội, bạn có thể dễ dàng di chuyển bằng thuyền để thăm động Puông kỳ vĩ, thác Đầu Đẳng bọt tung trắng xóa hay ghé thăm bản Pác Ngòi – nơi lưu giữ những nếp nhà sàn truyền thống của người Tày.

3. Con người & Đặc sản: Hương vị nồng nàn của núi rừng

Điều khiến du khách nhớ mãi về Ba Bể không chỉ là cảnh đẹp mà còn là lòng hiếu khách của con người nơi đây. Những nụ cười hiền hậu, ánh mắt chân thành của đồng bào sẽ khiến bạn cảm thấy như đang trở về nhà.

Ẩm thực Ba Bể mùa lễ hội là một cuộc dạo chơi của vị giác với những món ăn đậm chất vùng cao:

• Cá nướng hồ Ba Bể: Những con cá nhỏ được đánh bắt từ hồ, kẹp vào thanh tre và nướng trên than hồng. Vị ngọt của thịt cá hòa quyện với mùi thơm của khói tạo nên hương vị khó quên.
• Lợn quay lá mác mật: Miếng thịt lợn da giòn rụm, thơm nồng mùi lá mác mật đặc trưng của vùng núi phía Bắc.
• Xôi ngũ sắc: Được làm từ gạo nếp thơm dẻo, nhuộm màu tự nhiên từ lá rừng, tượng trưng cho ngũ hành và sự giao hòa của đất trời.
• Thịt lợn chua: Một món ăn độc đáo của người Dao, mang vị chua thanh, mặn mà, rất hợp để nhâm nhi cùng chén rượu ngô men lá nồng nàn.

4. Lời kết

Lễ hội Xuân Ba Bể không chỉ là một chuyến du xuân, mà là một hành trình tìm về với cội nguồn văn hóa, là dịp để ta lắng lòng mình lại trước vẻ đẹp vĩnh cửu của thiên nhiên. Nếu bạn muốn bắt đầu một năm mới với những năng lượng tích cực và những kỷ niệm rực rỡ sắc màu, hãy xách ba lô lên và đến với Ba Bể – nơi tiếng đàn Tính vẫn đang vang vọng giữa mây ngàn, chờ đón bước chân bạn khám phá.

Hãy để mùa xuân này của bạn bắt đầu từ nhịp chèo trên dòng nước xanh ngắt của “Đệ nhất hồ tiên” Ba Bể!