Chùa Hiến: Nơi Thời Gian Ngưng Đọng Giữa Lòng Phố Hiến Cổ Kính

“Thứ nhất Kinh Kỳ, thứ nhì Phố Hiến” – câu ca dao từ thế kỷ 17 vẫn vang vọng như một lời nhắc nhở về một thời kỳ hưng thịnh bậc nhất của thương cảng sầm uất bên dòng sông Hồng. Giữa những thăng trầm của lịch sử, nếu Phố Hiến xưa đã lùi xa vào dĩ vãng, thì Chùa Hiến (Thiên Ứng Tự) vẫn đứng đó như một chứng nhân vĩnh cửu. Đây không chỉ là một ngôi chùa cổ với kiến trúc độc đáo, mà còn là nơi lưu giữ linh hồn của vùng đất nhãn Hưng Yên. Bước chân vào cổng chùa, thực khách như lạc vào một cõi tĩnh mịch, nơi mùi hương trầm hòa quyện cùng gió sông, đưa ta trở về với những giá trị văn hóa ngàn năm. Đây chính là điểm đến mà bất cứ tâm hồn yêu di sản nào cũng phải ghé thăm một lần trong đời.

1. Lịch sử & Di sản: Thiên Ứng Tự và dấu ấn thời gian

Chùa Hiến, tên chữ là Thiên Ứng Tự, tọa lạc tại phường Hồng Châu, thành phố Hưng Yên. Ngôi chùa được xây dựng từ thời nhà Trần (thế kỷ XIII) do quan đại thần Tô Hiến Thành khởi xướng. Trải qua nhiều lần trùng tu vào thời Lê Trung Hưng và thời Nguyễn, chùa vẫn giữ được cốt cách thanh tao, trầm mặc của kiến trúc Á Đông truyền thống.

Với những giá trị lịch sử và văn hóa đặc sắc, Chùa Hiến đã được xếp hạng là Di tích lịch sử văn hóa quốc gia từ sớm và là một thành phần không thể tách rời của Quần thể di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến. Nơi đây không chỉ thờ Phật mà còn thờ quan đại thần Tô Hiến Thành – một biểu tượng của sự cương trực và lòng trung nghĩa, tạo nên sự giao thoa độc đáo giữa tín ngưỡng Phật giáo và tín ngưỡng thờ mẫu, thờ các vị anh hùng dân tộc.

2. Trải nghiệm khám phá: Vẻ đẹp qua những nhịp thở mùa màng

Mỗi mùa, Chùa Hiến lại mang một vẻ đẹp riêng biệt, khiến lòng người không khỏi xao xuyến.

Vẻ đẹp trầm mặc theo mùa

• Mùa xuân (Tháng 1 – Tháng 3 Âm lịch): Đây là lúc chùa nhộn nhịp nhất với các lễ hội. Giữa làn mưa bụi mờ ảo, những chồi non xanh mướt trên các cây cổ thụ bắt đầu nảy nở, không gian ngập tràn sắc hoa và tiếng chuông chùa thanh tịnh, cầu mong một năm bình an.
• Mùa nhãn chín (Tháng 7 – Tháng 8 Dương lịch): Đây có lẽ là thời điểm đặc biệt nhất để đến Chùa Hiến. Khi những chùm nhãn lồng trĩu quả chín vàng, mùi thơm ngọt lịm bao trùm lấy không gian. Hình ảnh ngôi chùa cổ ẩn hiện sau những tán nhãn xanh rì tạo nên một khung cảnh bình yên đến lạ kỳ.

Kiến trúc “Nội công ngoại quốc” độc đáo

Dạo bước trong khuôn viên chùa, bạn sẽ bị ấn tượng bởi lối kiến trúc “Nội công ngoại quốc”. Tòa Tiền đường, Thiêu hương và Thượng điện tạo thành một trục chính uy nghiêm. Những mái ngói vảy rồng rêu phong, những đầu đao cong vút vươn lên bầu trời xanh như những nét vẽ điêu luyện của người nghệ nhân xưa. Đặc biệt, hệ thống tượng Phật tại đây, tiêu biểu là 8 pho tượng Kim Cang và các vị La Hán, được chạm khắc tinh xảo, toát lên thần thái uy nghi nhưng cũng đầy từ bi.

“Cây nhãn Tổ” – Linh hồn của vùng đất Hưng Yên

Hoạt động không thể bỏ qua khi đến Chùa Hiến chính là chiêm bái Cây nhãn Tổ hơn 300 năm tuổi. Tương truyền, đây là cây nhãn cho quả ngon nhất vùng, hạt nhỏ, cùi dày, vị ngọt thanh như đường phèn, xưa kia thường được dùng để tiến vua. Dù thân cây đã già nua, xù xì theo năm tháng, nhưng cây vẫn tràn đầy sức sống, cành lá sum suê. Đứng dưới bóng mát của cây nhãn Tổ, lắng nghe tiếng chim hót và cảm nhận luồng gió mát từ sông Hồng thổi vào, bạn sẽ thấy tâm hồn mình được thanh lọc hoàn toàn.

3. Con người & Đặc sản: Hương vị nồng hậu của đất Phố Hiến

Người dân Hưng Yên hiền lành, hiếu khách như chính mảnh đất họ đang sống. Đến với Chùa Hiến, bạn đừng quên trò chuyện với những cụ già trông chùa để nghe những câu chuyện huyền thoại về vùng đất này.

Những thức quà từ đất mẹ

Ẩm thực Hưng Yên là một phần không thể thiếu trong hành trình khám phá di sản:

• Nhãn lồng Hưng Yên: Nếu đến đúng mùa, hãy thưởng thức những trái nhãn chín mọng trực tiếp tại vườn. Cái vị ngọt đậm đà ấy không nơi nào có được.
• Chè sen nhãn nhục: Sự kết hợp tinh tế giữa hạt sen bùi bùi và nhãn lồng ngọt lịm, tạo nên một món giải nhiệt thanh tao, đậm chất cung đình.
• Bún thang lươn: Khác với bún thang Hà Nội, bún thang lươn Hưng Yên mang hương vị đồng quê đậm đà với lươn xào nghệ vàng óng, thịt ba chỉ quay giòn và trứng tráng mỏng.

Lời kết

Chùa Hiến không chỉ là một điểm đến tâm linh, mà còn là một bảo tàng sống lưu giữ những giá trị văn hóa và lịch sử quý báu của dân tộc. Giữa guồng quay hối hả của cuộc sống hiện đại, một chuyến hành hương về với Thiên Ứng Tự sẽ giúp bạn tìm lại khoảng lặng trong tâm hồn, để thêm yêu và trân trọng những nét đẹp cổ kính của quê hương. Hãy xách ba lô lên và đến với Chùa Hiến, để hơi thở của quá khứ dẫn dắt bạn vào một hành trình khám phá đầy cảm xúc!