“Thứ nhất là đình Đông Khang, Thứ nhì đình Bảng, vẻ vang đình Diềm.” Câu ca dao xưa như một lời khẳng định đanh thép về vị thế của đình làng Đình Bảng trong dòng chảy kiến trúc cổ Việt Nam. Nằm lặng lẽ nhưng đầy uy nghi tại thị xã Từ Sơn, Bắc Ninh, đình Đình Bảng không chỉ là một công trình kiến trúc gỗ thuần túy, mà còn là “cuốn sử bằng gỗ” lưu giữ trọn vẹn hồn cốt, tinh hoa văn hóa của vùng đất địa linh nhân kiệt. Nếu bạn đang tìm kiếm một nơi để chạm tay vào quá khứ, để lắng nghe hơi thở của nghìn năm văn hiến, thì đây chính là điểm dừng chân không thể bỏ qua một lần trong đời.

Ngược dòng lịch sử: Ngôi đình của những kỷ lục

Đình làng Đình Bảng được khởi công xây dựng từ năm 1700 và hoàn thành vào năm 1736 (thế kỷ XVIII). Đây là công trình tâm huyết của quan cai bạ Nguyễn Thạc Lượng và phu nhân Nguyễn Thị Nguyên cùng sự chung tay góp sức của dân làng. Trải qua hơn 300 năm với bao thăng trầm của lịch sử và sự tàn phá của chiến tranh, ngôi đình vẫn đứng vững như một biểu tượng của sức sống bền bỉ.

Giá trị của đình Đình Bảng đã được khẳng định khi được xếp hạng là Di tích Quốc gia đặc biệt. Ngôi đình thờ ba vị thành hoàng làng là Cao Sơn Đại vương (thần Đất), Thủy Tinh Đại vương (thần Nước) và Bạch Lệ Đại vương (thần Trồng trọt), cùng các vị tiên hiền có công lập làng. Sự kết hợp giữa tín ngưỡng thờ thần và lòng biết ơn tổ tiên đã tạo nên một không gian văn hóa tâm linh sâu sắc, gắn kết cộng đồng người dân Kinh Bắc qua bao thế hệ.

Kiệt tác kiến trúc gỗ độc nhất vô nhị

Đình Đình Bảng nổi tiếng với quy mô đồ sộ và kỹ thuật chạm khắc tinh xảo đến từng chi tiết nhỏ. Bước chân vào khuôn viên đình, du khách sẽ không khỏi choáng ngợp trước vẻ đẹp của nghệ thuật kiến trúc gỗ cổ truyền.

Nghệ thuật chạm khắc “Rồng bay phượng múa”

Điểm nhấn ấn tượng nhất chính là hệ thống 60 cột đình được làm hoàn toàn bằng gỗ thiết mộc (gỗ lim), có những cột lớn đến mức hai người ôm không xuể. Trên các bức cốn, xà nách, đầu dư là hàng trăm bức chạm khắc sống động. Bạn sẽ bắt gặp hình ảnh “Ngũ long tranh châu”, “Lục long ngự thiên” hay những cảnh sinh hoạt dân gian gần gũi như trai gái vui đùa, người cưỡi voi… Mỗi nét đục, nhát chạm đều thể hiện sự tài hoa, phóng khoáng của những nghệ nhân xưa, biến những súc gỗ vô tri trở nên có hồn và đầy sức sống.

Vẻ đẹp thay đổi theo thời gian

• Mùa xuân (Tháng Giêng – Tháng Hai): Đây là lúc đình Đình Bảng rộn ràng nhất với không khí lễ hội. Những làn điệu Quan họ mượt mà vang lên giữa sân đình, hòa cùng mùi hương trầm nghi ngút, tạo nên một không gian huyền ảo, linh thiêng.
• Mùa thu: Khi nắng vàng rót mật lên những mái ngói mũi hài rêu phong, ngôi đình hiện lên với vẻ đẹp trầm mặc, cổ kính. Đây là thời điểm lý tưởng để các nhiếp ảnh gia săn lùng những góc ảnh “vượt thời gian”.

Trải nghiệm không thể bỏ lỡ tại “vùng đất học”

Đến với Đình Bảng, hành trình của bạn không chỉ dừng lại ở việc chiêm bái ngôi đình cổ. Hãy dành thời gian để trải nghiệm trọn vẹn nhịp sống và văn hóa nơi đây:

• Thăm Đền Đô (Cổ Pháp Điện): Chỉ cách đình vài phút di chuyển, đây là nơi thờ 8 vị vua nhà Lý, một quần thể kiến trúc đẹp mắt và mang ý nghĩa lịch sử trọng đại.
• Nghe hát Quan họ trên thuyền: Đừng quên thưởng thức những làn điệu dân ca Quan họ Bắc Ninh – Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại – được biểu diễn bởi các liền anh, liền chị duyên dáng.
• Chụp ảnh check-in cổ phục: Với không gian cổ kính, đình Đình Bảng là bối cảnh hoàn hảo cho những bộ ảnh áo dài, áo ngũ thân đậm chất truyền thống.

Con người nồng hậu và dư vị bánh Phu Thê

Người dân Đình Bảng vốn nổi tiếng với sự thanh lịch, hiếu khách. Trong câu chuyện bên chén trà xanh, bạn sẽ được nghe họ kể về niềm tự hào quê hương với ánh mắt lấp lánh. Và thật thiếu sót nếu rời đi mà chưa thưởng thức món bánh Phu Thê (bánh Xuê Huê) trứ danh.

Chiếc bánh hình vuông, gói trong lá dong xanh mướt, tượng trưng cho sự gắn kết bền chặt của tình nghĩa vợ chồng. Lớp vỏ bánh vàng óng từ quả dành dành, dai giòn sần sật của sợi đu đủ, hòa quyện cùng nhân đậu xanh bùi bùi và hương thơm của tinh dầu hoa bưởi. Cắn một miếng bánh, bạn sẽ cảm nhận được cả tâm tình của người thợ làm bánh gửi gắm vào trong đó.

Lời kết

Đình làng Đình Bảng không chỉ là một di tích, mà là một thực thể sống động, là nơi quá khứ và hiện tại giao thoa. Đứng dưới mái đình đao cong vút, lắng nghe tiếng gió lùa qua những cột gỗ lim già, ta mới thấy quý trọng hơn những giá trị văn hóa mà cha ông đã dày công vun đắp. Nếu bạn đang khao khát một chuyến đi tìm về nguồn cội, hãy xách ba lô lên và đến với Đình Bảng – nơi “hồn Việt” vẫn đang tỏa sáng lung linh giữa dòng chảy thời gian.