Mở đầu: Cánh cửa tìm về cội nguồn và tâm linh

Nằm giữa vùng đất địa linh nhân kiệt Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh, chùa Bắc Mã không chỉ là một ngôi cổ tự với kiến trúc trầm mặc mà còn là một “địa chỉ đỏ” ghi dấu những trang sử vàng chói lọi của dân tộc. Rời xa sự ồn ào của phố thị, đặt chân đến đây, bạn sẽ cảm nhận được một không gian tĩnh lặng đến lạ kỳ, nơi những rặng nhãn cổ thụ tỏa bóng mát xuống sân chùa, và mùi hương trầm thoang thoảng dẫn lối du khách vào một hành trình tìm về ký ức. Đây không chỉ là một điểm đến du lịch tâm linh, mà là nơi nhất định phải đến một lần trong đời để hiểu về lòng quả cảm và sự hy sinh của cha ông trong những ngày đầu gây dựng phong trào cách mạng.

Lịch sử & Di sản: “Cái nôi” của Đệ tứ Chiến khu

Chùa Bắc Mã (tên chữ là Phúc Diên Tự) tọa lạc tại xã Bình Dương, thị xã Đông Trieu. Ngôi chùa có lịch sử lâu đời từ thời Lê, nhưng giá trị đặc biệt nhất khiến nơi đây trở thành Di tích lịch sử cấp Quốc gia chính là vai trò trong cuộc kháng chiến chống Nhật.

Vào những năm 1944 – 1945, chùa Bắc Mã đã trở thành trung tâm chỉ huy của Chiến khu Đông Triều (hay còn gọi là Đệ tứ Chiến khu). Chính tại nơi cửa Phật thanh tịnh này, các nhà cách mạng tiền bối như Nguyễn Bình, Hải Chi, Trần Cung đã cùng các nhà sư và nhân dân địa phương bàn kế hoạch khởi nghĩa. Ngày 8/6/1945, tiếng súng khởi nghĩa đã bùng nổ, giải phóng Đông Triều, mở đầu cho cao trào cách mạng ở vùng duyên hải Bắc Bộ. Sự kết hợp giữa đạo và đời, giữa niềm tin tôn giáo và lòng yêu nước đã tạo nên một sức mạnh vô song, biến chùa Bắc Mã thành biểu tượng của tinh thần đoàn kết dân tộc.

Trải nghiệm khám phá: Hành trình qua những mùa nhớ

Vẻ đẹp thay đổi theo dòng thời gian

Mỗi mùa, chùa Bắc Mã lại khoác lên mình một vẻ đẹp riêng biệt, khiến du khách không khỏi xao xuyến:

• Mùa xuân (Tháng 1 – Tháng 3): Đây là thời điểm lễ hội chùa Bắc Mã diễn ra (ngày 8/6 âm lịch hàng năm là lễ kỷ niệm chiến khu, nhưng mùa xuân là mùa lễ Phật). Không gian tràn ngập sắc hoa đào, hoa mai và làn mưa bụi mờ ảo, tạo nên khung cảnh thoát tục.
• Mùa hạ (Tháng 5 – Tháng 7): Những cánh đồng lúa xung quanh chùa chín vàng rực rỡ. Đứng từ xa nhìn lại, ngôi chùa như một ốc đảo xanh giữa biển vàng mênh mông.
• Mùa thu (Tháng 8 – Tháng 10): Tiết trời se lạnh, nắng vàng hanh hao đổ trên những mái ngói rêu phong, làm nổi bật nét kiến trúc cổ kính và mang lại cảm giác bình yên tuyệt đối.

Các hoạt động không thể bỏ qua

Đến với trung tâm chiến khu Đông Triều, du khách nên dành thời gian cho những trải nghiệm sâu sắc:

• Thăm Nhà lưu niệm Chiến khu Đông Triều: Nằm ngay trong khuôn viên chùa, đây là nơi lưu giữ những hiện vật quý giá: từ những thanh kiếm tự chế, súng kíp đến các bản kế hoạch tác chiến viết tay. Mỗi hiện vật là một câu chuyện cảm động về lòng yêu nước.
• Chiêm bái kiến trúc cổ: Hãy dành thời gian ngắm nhìn những bức chạm khắc tinh xảo trên gỗ, các pho tượng Phật uy nghi và hệ thống tháp mộ cổ của các vị sư tổ.
• Tản bộ quanh làng Bắc Mã: Một ngôi làng thuần nông yên bình với những con đường gạch đỏ, những rặng tre xanh và nụ cười hiền hậu của người dân địa phương.

Con người & Đặc sản: Hương vị của đất và tình người

Người dân Bình Dương nói riêng và Đông Triều nói chung nổi tiếng với sự hiếu khách và chân thành. Họ sẵn lòng kể cho bạn nghe những câu chuyện truyền thuyết về ngôi chùa hay những ký ức về thời kháng chiến được truyền lại qua nhiều thế hệ.

Sau hành trình khám phá lịch sử, đừng quên thưởng thức những món ngon đặc trưng của vùng đất này:

• Na dai Đông Triều: Loại quả nổi tiếng khắp cả nước với vị ngọt thanh, thơm đậm và thịt chắc. Nếu đi vào tháng 7, tháng 8, bạn sẽ được thưởng thức những trái na ngay tại vườn.
• Rượu mơ Yên Tử: Dù cách một đoạn đường ngắn nhưng đây là thức quà không thể thiếu khi về vùng đất Phật Quảng Ninh.
• Bánh gật gù: Món bánh mềm mại, thơm mùi gạo mới, chấm cùng nước mắm chưng mỡ gà béo ngậy, ăn một lần là nhớ mãi.
• Gốm sứ Đông Triều: Tuy không phải món ăn, nhưng việc tự tay trải nghiệm làm gốm tại các xưởng địa phương là một “đặc sản” tinh thần vô cùng thú vị.

Lời kết

Chùa Bắc Mã không chỉ là một điểm dừng chân, mà là một khoảng lặng cần thiết để mỗi người chúng ta soi rọi lại bản thân và tri ân quá khứ. Đứng dưới bóng cây cổ thụ, nghe tiếng chuông chùa ngân vang giữa không gian chiến khu xưa, ta mới thấy yêu thêm vẻ đẹp của hòa bình và sự kiên cường của dân tộc. Hãy một lần về với Đông Triều, về với Bắc Mã để thấy lòng mình thanh thản và tràn đầy niềm tự hào!