Làng mây tre đan Phú Vinh

Rời xa sự náo nhiệt của phố thị Hà Nội, xuôi theo quốc lộ 6 về phía Tây khoảng 30km, bạn sẽ lạc bước vào một không gian nơi thời gian như ngưng đọng giữa mùi thơm nồng nàn của mây tre và tiếng lách cách đều đặn của những thanh nan chạm vào nhau. Đó chính là Phú Vinh – “thủ phủ” của nghệ thuật mây tre đan xứ Đoài. Không chỉ là một làng nghề, Phú Vinh là một bảo tàng sống, nơi những bàn tay tài hoa của người nghệ nhân đã biến những sợi mây thô ráp thành những tác phẩm nghệ thuật tinh xảo như tơ lụa. Nếu bạn đang tìm kiếm một hành trình tìm về cội nguồn văn hóa và vẻ đẹp bình dị của làng quê Bắc Bộ, đây chính là điểm đến không thể bỏ qua một lần trong đời.

1. Di sản trăm năm: Từ huyền thoại đến danh hiệu “Đất trăm nghề”

Làng Phú Vinh (xã Phú Nghĩa, huyện Chương Mỹ, Hà Nội) có lịch sử hình thành và phát triển hơn 400 năm. Theo những bậc cao niên trong làng, nghề mây tre đan nơi đây bắt đầu từ khoảng thế kỷ 17. Chuyện kể rằng, xưa kia vùng đất này có nhiều gò cao, là nơi trú ngụ của nhiều loài chim, đặc biệt là chim phượng hoàng. Người dân thấy lông phượng hoàng đẹp nên đã nảy ra ý tưởng dùng cỏ lác, mây tre để đan thành những vật dụng mô phỏng vẻ đẹp ấy.

Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, Phú Vinh vẫn giữ vững vị thế là một trong những làng nghề tiêu biểu nhất Việt Nam. Năm 2002, làng chính thức được công nhận là làng nghề truyền thống. Điểm khác biệt lớn nhất tạo nên thương hiệu Phú Vinh chính là kỹ thuật đan “mềm như lụa, mịn như nhung”. Những sợi mây sau khi qua tay nghệ nhân có thể biến thành những bức tranh chân dung sống động, những món đồ nội thất sang trọng hay những vật phẩm lưu niệm tinh tế được xuất khẩu sang hàng chục quốc gia trên thế giới.

2. Hành trình khám phá “Xứ sở mây tre”

Đến với Phú Vinh, mỗi mùa trong năm đều mang một vẻ đẹp riêng biệt, nhưng có lẽ rực rỡ nhất là vào những ngày nắng ấm của mùa hạ và mùa thu.

Vẻ đẹp của những “con đường vàng”

Dưới ánh nắng vàng rực rỡ, khắp các con ngõ nhỏ, sân đình hay khoảng trống trước hiên nhà đều được tận dụng để phơi mây. Những bó mây trắng ngà, vàng óng trải dài tạo nên một khung cảnh cực kỳ ấn tượng cho những ai yêu thích nhiếp ảnh. Mùi nắng quyện với mùi mây tre khô tạo nên một hương vị đặc trưng của làng quê Việt Nam mà không nơi nào có được.

Trải nghiệm làm nghệ nhân trong một ngày

Một trong những hoạt động không thể bỏ qua khi đến Phú Vinh là ghé thăm xưởng sản xuất của các nghệ nhân ưu tú. Tại đây, bạn sẽ được tận mắt chứng kiến quy trình sản xuất kỳ công:

• Chọn nguyên liệu: Mây phải đủ tuổi, tre phải thẳng và chắc.
• Sơ chế: Phơi khô, tuốt nan, nhuộm màu bằng các loại lá cây tự nhiên để đảm bảo độ bền và an toàn.
• Đan lát: Đây là khâu quan trọng nhất. Bạn có thể thử sức mình dưới sự hướng dẫn của các bác thợ cả để đan một chiếc lót ly hay một chiếc giỏ nhỏ xinh. Cảm giác khi tự tay hoàn thiện một sản phẩm từ những sợi nan mỏng manh thực sự rất kỳ diệu.

Check-in tại các không gian nghệ thuật

Đừng quên ghé thăm nhà của các nghệ nhân nổi tiếng như nghệ nhân Nguyễn Văn Trung. Ngôi nhà của ông giống như một triển lãm thu nhỏ với những bức tranh mây tre đan tinh xảo, những bộ bàn ghế độc bản và cả những mô hình kiến trúc nổi tiếng thế giới được tái hiện bằng chất liệu tre nứa.

3. Con người Phú Vinh và những phong vị mộc mạc

Điều khiến du khách nhớ mãi về Phú Vinh không chỉ là những sản phẩm đẹp mà còn là sự hiếu khách, đôn hậu của con người nơi đây. Ở Phú Vinh, từ cụ già 80 tuổi đến em nhỏ 10 tuổi, ai cũng có thể cầm nan đan lát. Hình ảnh những người bà, người mẹ ngồi quây quần bên hiên nhà vừa đan vừa trò chuyện rôm rả là biểu tượng của sự gắn kết cộng đồng bền chặt.

Sau một buổi sáng lang thang khắp các ngõ làng, hãy dừng chân thưởng thức những món ăn đặc sản của vùng đất Chương Mỹ. Bạn không nên bỏ qua:

• Bê thui Cầu Phùng: Những miếng thịt bê mềm, ngọt, cuốn cùng lá sung, chuối chát và chấm tương gừng đậm đà.
• Rượu mơ Hương Tích: Vị chua thanh, ngọt dịu và thơm nồng nàn, rất thích hợp để nhâm nhi trong không gian thanh bình của làng quê.
• Cơm quê dân dã: Đôi khi chỉ là bát canh cua đồng, quả cà pháo muối giòn hay đĩa rau muống luộc chấm tương cũng đủ làm say lòng người lữ khách.

4. Kết hợp hành trình: Núi Trầm – Chùa Trầm

Để chuyến đi thêm trọn vẹn, bạn có thể kết hợp thăm làng Phú Vinh với quần thể di tích Núi Trầm và Chùa Trầm ngay gần đó. Núi Trầm được mệnh danh là “Cao nguyên đá mini giữa lòng Hà Nội” với những vách đá trắng nhấp nhô, là địa điểm lý tưởng để trekking nhẹ nhàng và ngắm hoàng hôn buông xuống cánh đồng lúa xanh mướt.

Lời kết

Làng mây tre đan Phú Vinh không chỉ là nơi lưu giữ một nghề truyền thống, mà còn là nơi lưu giữ linh hồn của văn hóa làng xã Việt Nam qua nhiều thế kỷ. Đến đây để thấy trân trọng hơn những giá trị thủ công, để thấy yêu thêm đôi bàn tay lao động cần cù của người nông dân. Hãy một lần ghé thăm Phú Vinh, để những sợi mây mềm mại đan cài vào ký ức của bạn những kỷ niệm đẹp nhất về một vùng di sản thanh bình.