Chùa Chuông – “Phố Hiến Đệ Nhất Danh Lam” Giữa Lòng Đất Nhãn

Nếu Hà Nội có 36 phố phường nghìn năm văn hiến, thì Hưng Yên tự hào với thương cảng Phố Hiến sầm uất một thời. Giữa những thăng trầm của lịch sử, có một ngôi chùa vẫn đứng đó, tĩnh lặng và uy nghiêm, giữ trọn cái hồn cốt của vùng đất “Thứ nhất Kinh Kỳ, thứ nhì Phố Hiến”. Đó chính là Chùa Chuông (Kim Chung Tự) – nơi được mệnh danh là “Phố Hiến đệ nhất danh lam”. Đây không chỉ là một điểm đến tâm linh, mà còn là một kiệt tác kiến trúc nghệ thuật, một nốt lặng bình yên mà bất cứ tâm hồn yêu văn hóa nào cũng nên một lần ghé thăm để tìm lại sự thư thái trong tâm hồn.

1. Huyền tích về chiếc chuông vàng và dòng chảy lịch sử

Chùa Chuông, tên chữ là Kim Chung Tự, tọa lạc tại thôn Nhân Dục, phường Hiến Nam, thành phố Hưng Yên. Theo các tài liệu cổ, chùa được xây dựng từ thời Lê Trung Hưng (thế kỷ XVII), giai đoạn cực thịnh của thương cảng Phố Hiến.

Cái tên “Chùa Chuông” gắn liền với một truyền thuyết đầy màu sắc tâm linh. Chuyện kể rằng, vào một năm lũ lụt lớn, có một chiếc chuông vàng đặt trên chiếc bè gỗ quý trôi dạt vào bờ sông Lam gần chùa. Các nơi khác huy động thanh niên trai tráng ra kéo chuông nhưng không được, chỉ có những vị sư trụ trì chùa Nhân Dục làm lễ cầu khấn thì chiếc chuông mới nhẹ nhàng được đưa vào chùa. Mỗi khi thỉnh chuông, tiếng vang xa hàng dặm, vang tận tới kinh đô. Từ đó, chùa được đổi tên thành Kim Chung Tự (chùa Chuông Vàng).

Với giá trị lịch sử và kiến trúc đặc sắc, năm 1992, Chùa Chuông đã được xếp hạng là Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia, trở thành một phần không thể thiếu trong quần thể di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến.

2. Hành trình khám phá “Nội công ngoại quốc”

Bước chân qua cổng Tam quan, du khách sẽ ngỡ ngàng trước không gian kiến trúc theo kiểu “Nội công ngoại quốc” đặc trưng của chùa cổ Việt Nam, nơi mọi chi tiết đều toát lên vẻ hài hòa giữa con người và thiên nhiên.

Vẻ đẹp theo dòng thời gian

Chùa Chuông đẹp nhất là vào mùa xuân, khi những làn mưa bụi lất phất làm xanh thêm những gốc cổ thụ và rêu phong trên những bức tường cũ. Đây cũng là mùa lễ hội, khói hương nghi ngút tạo nên không gian huyền ảo. Tuy nhiên, nếu bạn yêu thích sự tĩnh lặng, hãy đến vào mùa thu. Ánh nắng vàng hanh hao đổ xuống những mái ngói mũi hài cong vút, soi bóng xuống mặt hồ sen tĩnh lặng, tạo nên một bức tranh thủy mặc đẹp đến nao lòng.

Những điểm nhấn không thể bỏ qua

• Cổng Tam Quan: Với kiến trúc chồng diêm hai tầng tám mái, cổng Tam quan của chùa đứng sừng sững, uy nghi nhưng vẫn thanh thoát với những đường chạm trổ tinh xảo.
• Cây cầu đá cổ: Nối liền cổng Tam quan với sân chùa là một cây cầu đá xanh cổ kính bắc qua ao mắt rồng. Dưới ao, những đóa sen hồng ngát hương vào mùa hạ, làm dịu đi cái nóng oi ả của vùng đồng bằng Bắc Bộ.
• Hệ thống tượng Phật và Thập Bát La Hán: Điểm đặc sắc nhất tại đây chính là 18 pho tượng La Hán (Thập Bát La Hán) và các bức phù điêu Thập Điện Diêm Vương. Mỗi pho tượng mang một tư thế, một biểu cảm gương mặt khác nhau: người cười, kẻ khóc, người suy tư, kẻ giận dữ… được tạc khắc vô cùng sống động, phản ánh nhân sinh quan sâu sắc của Phật giáo.

3. Con người và phong vị đất Nhãn

Chuyến hành trình về với Chùa Chuông sẽ không trọn vẹn nếu bạn chưa chạm vào nhịp sống bình dị của người dân Hưng Yên. Con người nơi đây mang vẻ đôn hậu, mộc mạc như chính mảnh đất phù sa màu mỡ này.

Hưng Yên nổi tiếng với danh xưng “đất Nhãn”. Nếu ghé thăm vào khoảng tháng 7 – tháng 8 âm lịch, bạn sẽ được đắm mình trong hương thơm ngọt ngào của những chùm nhãn lồng chín mọng. Nhãn lồng Hưng Yên cùi dày, ráo nước, vị ngọt thanh đậm đà mà không nơi nào có được.

Bên cạnh đó, đừng quên thưởng thức một bát Bún thang lươn Phố Hiến – món ăn được ví như “thang thuốc bổ” với sự kết hợp cầu kỳ của lươn xào, trứng tráng thái chỉ, giò lụa và nước dùng thanh ngọt từ xương. Hay nhâm nhi một tách trà sen đậm đà, ăn kèm với miếng chè lam dẻo thơm, bạn sẽ cảm nhận được trọn vẹn phong vị thanh tao của vùng đất cổ.

4. Những lưu ý khi tham quan

• Trang phục: Vì là nơi tôn nghiêm, bạn nên mặc trang phục kín đáo, lịch sự (quần dài, áo có tay).
• Chụp ảnh: Bạn có thể chụp ảnh trong khuôn viên chùa, nhưng hãy giữ trật tự và tránh chụp ảnh trực diện các ban thờ khi đang có nghi lễ.
• Kết hợp lịch trình: Bạn nên kết hợp thăm Chùa Chuông cùng các địa danh lân cận như Văn Miếu Xích Đằng, Đền Mẫu hay Hồ Bán Nguyệt để có một chuyến đi trọn vẹn về Phố Hiến.

Lời kết

Giữa nhịp sống hối hả của thế kỷ 21, Chùa Chuông như một chiếc “máy thời gian” đưa ta trở về với những giá trị xưa cũ, nơi tiếng chuông chùa ngân vang làm tan biến mọi ưu phiền. Hãy một lần về với Hưng Yên, về với Chùa Chuông để lòng mình được sưởi ấm bởi ánh sáng của đức tin và vẻ đẹp vĩnh cửu của di sản dân tộc.

Bạn đã sẵn sàng cho chuyến hành trình tìm về miền di sản Phố Hiến chưa? Hãy xách ba lô lên và đi ngay thôi!