Làng nghề Đúc đồng Lộng Thượng: Nơi Lưu Giữ “Hồn Cốt” Ngàn Năm Của Đất Việt

Giữa nhịp sống hối hả của thời đại công nghiệp, có những góc nhỏ vẫn lặng lẽ giữ lại tiếng búa gõ nhịp nhàng, mùi than lửa nồng đượm và ánh kim rực rỡ của những thỏi đồng nung chảy. Đó chính là Làng nghề đúc đồng Lộng Thượng (xã Đại Đồng, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên) – một “bảo tàng sống” về kỹ nghệ đúc đồng truyền thống. Nếu bạn đang tìm kiếm một hành trình trở về với những giá trị văn hóa nguyên bản, nơi tinh hoa đôi bàn tay con người được tôn vinh đến mức thượng thừa, thì Lộng Thượng chính là điểm đến không thể bỏ qua trong hành trình khám phá vùng đất văn hiến Hưng Yên.

1. Dòng chảy lịch sử 600 năm giữa lòng xứ Nhãn

Làng nghề đúc đồng Lộng Thượng không chỉ là một địa danh địa lý, mà là một chứng nhân lịch sử với tuổi đời hơn 600 năm. Theo lời kể của các bậc cao niên và sử sách để lại, nghề đúc đồng nơi đây có nguồn gốc từ thời nhà Trần, gắn liền với công lao của vị tổ nghề – Thiền sư Nguyễn Minh Không (Khổng Minh Không). Ông là người đã truyền dạy kỹ nghệ đúc đồng cho dân làng, biến một vùng quê thuần nông trở thành trung tâm đúc đồng mỹ nghệ nức tiếng xứ Kinh Kỳ xưa.

Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, từ những giai đoạn hưng thịnh cung cấp đồ thờ tự cho cung đình đến những lúc khó khăn do biến động thời cuộc, ngọn lửa lò đúc ở Lộng Thượng chưa bao giờ tắt. Năm 2004, làng nghề đã được UBND tỉnh Hưng Yên chính thức công nhận là làng nghề truyền thống, một sự khẳng định cho giá trị văn hóa và di sản bền vững mà các thế hệ người dân nơi đây đã dày công gìn giữ.

2. Hành trình khám phá “Thủ phủ” đồng mỹ nghệ

Vẻ đẹp của sự lao động rực rỡ

Không giống như những điểm du lịch thiên nhiên với mùa lúa chín hay mùa nước đổ, vẻ đẹp của Lộng Thượng nằm ở “mùa lao động” – một mùa kéo dài quanh năm nhưng nhộn nhịp nhất là vào những tháng giáp Tết. Khi đặt chân đến đầu làng, bạn sẽ bị cuốn hút bởi âm thanh vang vọng của tiếng đục, tiếng mài chạm vào kim loại. Không gian nơi đây đặc quánh mùi đất sét nung, mùi than đá và cả cái nóng hầm hập tỏa ra từ những lò đúc rực lửa.

Quy trình chế tác kỳ công: Khi kim loại “nở hoa”

Để tạo ra một tác phẩm đồng hoàn chỉnh, người thợ Lộng Thượng phải trải qua một quy trình vô cùng nghiêm ngặt và đòi hỏi sự kiên nhẫn tột độ:

• Tạo mẫu: Đây là bước định hình linh hồn của tác phẩm. Nghệ nhân phải dùng đất sét trộn bông và trấu để nhào nặn ra khuôn mẫu với độ chính xác tuyệt đối.
• Làm khuôn: Khuôn gồm hai phần: khuôn âm và khuôn dương. Kỹ thuật làm khuôn quyết định độ dày mỏng và sự cân đối của sản phẩm.
• Nấu đồng và rót đồng: Đồng được nấu chảy ở nhiệt độ hàng ngàn độ C. Khoảnh khắc dòng đồng nóng chảy rực rỡ như dòng nham thạch được rót vào khuôn là hình ảnh ấn tượng nhất mà du khách thường mong chờ được chiêm ngưỡng.
• Chạm khảm và hoàn thiện: Sau khi sản phẩm nguội, người thợ sẽ tiến hành mài giũa, chạm khắc các hoa văn tinh xảo như rồng phượng, hoa sen hay những chữ Hán cổ.

3. Những trải nghiệm không thể bỏ lỡ tại Lộng Thượng

Đến với Lộng Thượng, bạn không chỉ là một khách du lịch, mà là một người lữ khách đi tìm lại những giá trị xưa cũ:

• Tham quan các xưởng đúc gia đình: Hãy xin phép vào thăm một xưởng đúc bất kỳ. Bạn sẽ được tận mắt chứng kiến các nghệ nhân thực hiện công đoạn “múa búa” đầy nghệ thuật.
• Trải nghiệm làm “nghệ nhân tập sự”: Một số xưởng cho phép du khách thử sức với các công đoạn đơn giản như mài bóng hoặc vẽ mẫu trên khuôn đất. Cảm giác chạm tay vào đất, vào đồng sẽ khiến bạn thêm trân trọng giá trị của sức lao động.
• Săn ảnh nghệ thuật: Ánh sáng từ lò đúc, những tia lửa bắn ra khi mài đồng hay gương mặt lấm lem nhưng rạng rỡ của người thợ là những chất liệu tuyệt vời cho những bộ ảnh phóng sự đời thường.
• Mua sắm đồ lưu niệm: Đừng quên chọn cho mình những món đồ nhỏ xinh như linh vật bằng đồng, chuông gió hay những bộ đồ thờ tự tinh xảo về làm quà.

4. Tình người và hương vị đặc sản xứ Nhãn

Người dân Lộng Thượng chân chất, hiền hậu như chính đất mẹ Hưng Yên. Họ sẵn lòng gác lại công việc để kể cho bạn nghe về sự tích làng nghề, về những thăng trầm mà họ đã trải qua để giữ lấy cái nghề của cha ông.

Sau một buổi sáng lang thang trong làng, hãy dừng chân thưởng thức những món đặc sản trứ danh của vùng đất Văn Lâm và Hưng Yên:

• Bún thang lươn Phố Hiến: Một bát bún đậm đà với vị ngọt của xương, vị thơm của lươn xào, trứng tráng mỏng và giò lụa.
• Nhãn lồng Hưng Yên: Nếu đến vào mùa hè (tháng 7-8), bạn sẽ được thưởng thức những chùm nhãn mọng nước, cùi dày, hạt nhỏ, ngọt lịm tim.
• Chè sen long nhãn: Món giải nhiệt thanh tao, kết hợp giữa vị bùi của hạt sen và vị ngọt của nhãn khô.

Lời kết

Làng nghề đúc đồng Lộng Thượng không chỉ là nơi sản xuất ra những vật phẩm bằng kim loại, mà là nơi lưu giữ nhịp đập của trái tim văn hóa Việt qua hàng thế kỷ. Một chuyến đi đến đây sẽ giúp bạn hiểu rằng: Đằng sau mỗi sản phẩm đồng sáng bóng là cả một đời người tận tụy và một tình yêu di sản bất diệt. Hãy một lần ghé thăm Lộng Thượng để thấy tâm hồn mình được sưởi ấm bởi ánh lửa lò và tình người nồng hậu nơi đây!

Bạn đã sẵn sàng cho hành trình tìm về cội nguồn văn hóa tại Hưng Yên chưa? Hãy xách ba lô lên và đi để cảm nhận vẻ đẹp của Lộng Thượng ngay hôm nay!