Thành Cổ Tuyên Quang: Dấu Ấn Rêu Phong Giữa Lòng Phố Tuyên

Nằm trầm mặc bên dòng sông Lô thơ mộng, Thành cổ Tuyên Quang không chỉ là một di tích quân sự đơn thuần mà còn là “linh hồn” của một vùng đất giàu truyền thống cách mạng. Giữa nhịp sống hối hả của một thành phố đang vươn mình mạnh mẽ, những mảng tường gạch rêu phong, những cổng thành nhuốm màu thời gian vẫn đứng đó như một chứng nhân lịch sử, kể lại những chương hào hùng của dân tộc. Nếu bạn đang tìm kiếm một nơi mà quá khứ và hiện tại giao thoa, nơi mỗi viên gạch đều mang hơi thở của cha ông, thì Thành cổ Tuyên Quang chính là điểm đến không thể bỏ qua trong hành trình khám phá rẻo cao Đông Bắc.

1. Chứng nhân lịch sử qua thăng trầm thế kỷ

Thành cổ Tuyên Quang (hay còn gọi là Thành nhà Mạc) được xây dựng vào năm 1592, dưới thời nhà Mạc, và sau đó được tu bổ vào thời nhà Nguyễn. Với vị trí chiến lược “tiền tiêu” án ngữ con đường huyết mạch nối liền vùng núi phía Bắc với kinh thành Thăng Long, ngôi thành này từng là lá chắn vững chãi trong nhiều cuộc kháng chiến chống ngoại xâm.

Di tích được xây dựng theo kiến trúc Vauban – một kiểu kiến trúc thành lũy quân sự phổ biến. Toàn bộ thành được xây bằng gạch vồ và đá xanh, gắn kết với nhau bằng một loại vữa đặc biệt làm từ mật mía và vôi giấy. Năm 1991, Thành cổ Tuyên Quang đã chính thức được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia. Dù qua thời gian và chiến tranh, thành không còn nguyên vẹn, nhưng những phần còn sót lại như cổng Tây, cổng Nam và các đoạn tường thành vẫn toát lên vẻ uy nghi, cổ kính lạ thường.

2. Vẻ đẹp giao thoa giữa các mùa trong năm

Thành cổ Tuyên Quang mỗi mùa lại mang một vẻ đẹp riêng biệt, khiến du khách không khỏi bồi hồi khi ghé thăm:

• Mùa xuân (Tháng 1 – Tháng 3): Đây là lúc Thành cổ khoác lên mình vẻ lãng mạn với những làn mưa bụi lất phất. Những mầm non xanh mướt đâm chồi trên kẽ gạch cổ, hòa cùng không khí lễ hội rộn ràng của đền Hạ, đền Thượng gần đó.
• Mùa thu (Tháng 8 – Tháng 10): Có lẽ đây là thời điểm tuyệt vời nhất. Ánh nắng vàng hanh hao đổ xuống những bức tường rêu xanh, tạo nên một bối cảnh đậm chất điện ảnh. Đặc biệt, ghé thăm vào dịp Trung thu, bạn sẽ thấy một sự đối lập thú vị: giữa vẻ tĩnh lặng của Thành cổ là sự náo nhiệt của Lễ hội Thành Tuyên với những mô hình đèn khổng lồ rực rỡ.

3. Những trải nghiệm không thể bỏ lỡ tại Thành cổ

Chạm tay vào quá khứ tại Cổng Tây

Cổng Tây là phần nguyên vẹn nhất của di tích. Hãy dành thời gian đi bộ chậm rãi dưới vòm cổng, chạm tay vào những viên gạch vồ xù xì để cảm nhận cái lạnh của đá và hơi ấm của lịch sử. Đây cũng là tọa độ “check-in” yêu thích của các bạn trẻ với phong cách hoài cổ (vintage) hoặc diện những bộ cổ phục Việt Nam.

Tản bộ ven dòng sông Lô

Thành cổ nằm rất gần bờ sông Lô. Sau khi tham quan di tích, bạn có thể tản bộ dọc kè sông để hít thở không khí trong lành, ngắm nhìn những con thuyền lững lờ trôi và lắng nghe câu hát “Trường ca sông Lô” vang vọng trong tâm tưởng.

Hành trình tâm linh quanh khu vực di tích

Trong bán kính chưa đầy 1km quanh Thành cổ, bạn có thể kết hợp thăm thú các ngôi đền nổi tiếng linh thiêng của Tuyên Quang như Đền Hạ, Đền Thượng và Đền Ỷ La. Đây là những địa điểm quan trọng trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt, giúp bạn hiểu sâu hơn về đời sống tinh thần của người dân bản địa.

4. Con người và phong vị ẩm thực xứ Tuyên

Người Tuyên Quang vốn nổi tiếng với câu nói “Chè Thái, gái Tuyên”. Vẻ đẹp của con người nơi đây không chỉ nằm ở ngoại hình mà còn ở sự đôn hậu, mến khách. Khi ghé thăm Thành cổ, đừng ngần ngại trò chuyện với những cụ già ngồi nghỉ chân dưới bóng cây cổ thụ, bạn sẽ được nghe thêm những câu chuyện truyền thuyết thú vị về vùng đất này.

Chuyến đi của bạn sẽ không trọn vẹn nếu thiếu đi việc thưởng thức các đặc sản địa phương:

• Gỏi cá bỗng sông Lô: Món ăn trứ danh với thịt cá dai ngọt, hòa quyện cùng vị bùi của xương băm nhỏ và các loại lá rừng.
• Thịt lợn đen Lăng Can: Những miếng thịt thơm, bì dày nhưng giòn, được chế biến theo công thức riêng của người dân tộc vùng cao.
• Cam sành Hàm Yên: Vị ngọt thanh, mọng nước của loại quả này sẽ làm tan biến mọi mệt mỏi sau một ngày dài khám phá.
• Cơm lam, xôi ngũ sắc: Những món ăn mang đậm hương vị của núi rừng, dẻo thơm và bắt mắt.

Lời kết

Thành cổ Tuyên Quang không chỉ là những bức tường đá vô tri, mà là một cuốn sử ký sống động viết bằng gạch và vôi vữa. Đến đây để thấy lòng mình tĩnh lại, để tự hào về một thời kỳ vàng son và để thêm yêu mảnh đất xứ Tuyên anh hùng mà duyên dáng. Hãy một lần ghé thăm nơi này để nghe quá khứ thì thầm và thấy trái tim mình thêm gắn bó với những giá trị cội nguồn của dân tộc!